Anne Babaların Dikkat Etmeleri Gereken Başlıca Hususlar

  • Anne ve babalar öncelikle çocuklarını tanımalı, onları ilgileri ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirmelidirler.bu konuda tutku ve arzularına göre değerlendirme yapmalıdırlar.
  • anne ve babalar çocuklarındaki güven duygusunu pekiştirmek üzere onları yapıcı ve faal kılacak bir ortam hazırlamalıdırlar. ancak bu ortamı hazırlarken verecekleri görevin çocuğun yetenek ve kapasitesini aşmamasına özen göstermelidirler.
  • anne ve babalar eğitimlerinde en önemli besinin ‘sevgi’ ve ‘sevecenlik’ olduğunu bilerek çocuklarına yeterince ilgi ve sevgi göstermelidirler. bu konuda aşırıya kaçmamaya özellikle dikkat etmelidirler.
  • anne ve babalar eğitimlerinde ünlü düşünür Rousseau’nun şu görüşünü gözden uzak tutmamalıdırlar; çocuğunuza hiç bir şekilde sözle ders vermeyiniz. o ancak derslerin tecrübelerini almalıdır. ona hiç bir türle ceza uygulamayınız. çünkü o kabahatin ne olduğunu bilmez……  Rousseau bu sözleriyle çocuğa bilgiyi soyut düzeyde vermek yerine ‘yaşatarak öğretmenin’ önemine değinmektedir.
  • anne ve babalar çocuklarının kendi kendilerini yönetmeleri yolunda başlattıkları girişimleri ‘yaş küçüklüğü’ vb. nedenlerle engellememelidirler.
  • anne ve babalar gelişimin normal yüzlerini, zorlu dönemlerini bilmeli ve davranışlarını ona göre düzenlemelidirler.
  • anne ve babalar her çocuğun kendine özgü niteliklerle donanmış ayrı bir birey olduğunu düşünerek, çocuğu diğer çocuklarla ve kardeşleriyle kıyaslama yoluna gitmemelidirler.
  • anne ve babalar aile ve toplumca geçerli olan bazı kurallara uyma zorunluluğunu çocuğa hatırlatılmalı, uymadığı taktirde onu, ‘insanlararası ilişkileri anlatacak’ türdeki örnek olaylarla bilgilendirmelidirler. hiçbir eğitimsel yararı olmayan bedensel cezalar uygulanmamalıdır.
  • anne ve babalar özellikle disiplin konusunda görüş birliğinde olmaya ve çocuğun yanında tartışmamaya özen göstermelidirler.
  • anne ve babalar ‘oyun’ un , çocuğun gelişim ve eğitimi için önemli olduğunu düşünerek onun bu faaliyete zaman ayırmasını sağlamalıdırlar.

kitaplarını severek ve ilgiyle okuduğum çok değerli hocamız;

Sayın  Prof.Dr. Haluk Yavuzer ‘in Çocuk Psikolojisi isimli kitabından alıntıdır. (sy.140-141)

Renk kutulari

image

Evinizde kolaylila yapabileceginiz kolay bir oyun ve ogreti 🙂
Mutfaginizda kullandiginiz yada markette aldigimiz plastik kaplarin icine ozellikle ana renklerden baslamak suretiyle objeler yerlestirebilirsiniz.
Biz bugun ahsap bloklarimizdan koyduk ama icindeki objeler degisik seyler olabilir ornegin boncuklar yada dugmeler yada o renkte herhangi birseyler.
Kutulari hazirladiktan sonra renkleri tanitmak.yada hatirlatmakla baslayabilirsiniz. Ozellikle bildigi renkten baslamaniz daha faydali olacaktir. Hazirlamis oldugunuz birkac renk kutusu icinden soylediginiz rengi size vermesini yada soylediginiz renklerdeki.kutulari ust uste koymasini kule yapmasini isteyebilirsiniz.
Daha buyukler icin olayi biraz daha karmasik hale getirmek mumkun, renk kutularini acip birbirine karistirdiktan sonra ondan tekrardan renkleri kutularina ayirmasini isteyebilirsiniz.
Daha bircok oyun turetmek mumkun gerisi sizin ve kuzunuzun hayal gucune kalmis :)))

image

4 yas civari cok yonlu gelisim tablosu

Fiziksel Gelisim
-kendi kendini tamamen idare edebilme becerisini bagimsiz olarak gerceklestirebilir.
-bazi seyleri yapabilir yada yaratabilir.
-cok az yardim alarak yada hic almadan ustunu giyinebilir.
-sacini tariyabilir yada elini yuzunu yikayip dislerini fircalayabilir tamamen bagimsiz olarak yani kendi istegiyle.
-agaclara ve merdivenli oyun alanlarina kendi basina tirmanabilir.
-tek ayaginin ustunde 3-5 saniye durabilir.
-daha sik kullandigi ayaginin uzerinde ziplayabilir.yani sek sek gibi oyunlari ustalikla  oynayabilir.

Motor ve Koordinasyon Becerileri
-kasik catak ve bicakla kendi yemegini ozgurce ve ustalikla yiyebilir.
-organize oyunlara katilabilir.
-ornege bakarak 3 tahta kuple yada daha fazlasiyla kopru yada pramitler yapabilir.
-ornege bakarak capraz isareti ayrica V H T O gibi harfleri cizebilir.
-adam resmi olarak bas ve bacaklari cizer, bazen buna govde kol ve parmaklarida ekleyebilir.
-4 temel rengi uygun bicimlerde eslestirebilir ve isimleri soyler ara renklerin olusumuna gecis baslamistir.

Sosyal ve Duygusal Gelisim
-daha bagimsiz hareket etmek ister ve yardim edilmesinden hosnut olmayabilir.
-kucaklanmak yerine yetiskinlerle konusmayi.tercih eder.
-anne ve babasindan ayri olmaya alismaya baslar.
-cevresindekileri memnun etmeye calisir,talimat almak ister.
-sikintida olan cocuklara ilgi gosterir.
-daha zor taklit oyunlari oynamaya baslar.
-gecmis,simdiki zaman ve gelecege iliskin yeterli bir degerlendirme yapabilir.

Konusma ve İletisim
-diger cocuklarla rahatlikla konusur.
-sosyal algilamasi artar sevilmekten hoslanir,kendisiyle alay edildiginde uzulur.
-olaylari ve insanlari tanimlayabilmeye baslar.
-bir yada iki cok yakin arkadasi olabilir.
-hakli cezalandirilmalari kabul edebilir.
-erkek yada kiz cocuklari daha fazla tercih eder, digeri ile daha az oynamaya baslar.
-neden? Nicin? Nasil? Ne zaman? Sorulariyla hic durmaksizin birseyleri sorar,surekli cevaplar arar.
-bildigi birkac cocuk siirini ve sarkisini ezbere dogru olarak soyleyebilir.

3 yas civari icin cok yonlu gelisim tablosu

Fiziksel Gelisim
-daha uzin boylu ve daha cocuk gibi gorunur.
-kendine tamamen guvenerek ozgurce yalniz yuruyebilir.
-agizindaki disler artik tamamen tamamlanmistir.
-kucuk nesnelerin uzerinden ziplayabilir
-guclu bir bicimde tirmanabilir.

Motor ve Koordinasyon Becerileri
-tuvalet ihtiyacini artik tamamen bagimsiz bir sekilde kendi giderebilir.
-10 adet vaya daha fazla tahta blogu ust uste koyabilir.
-kucuk boncuklari ipe dizebilir.
-duzgun bir bicimde kalem tutabilir ve temel sekilleri cizebilir.

Sosyal ve Duygusal Gelisim
-diger cocuklarla oynamaktan ve cogunlukla paylasip,sirasini beklemekten hoslanir.
-yetiskinlerin kendini onaylamasini isteyebilir.
-taklit oyunlarindan hoslanir.
-karanlik ortamlarda korkusunu gostermek gibi durumlarda duygularini acik bir sekilde sergiler ve korkunun ne oldugunu anlamaya baslar.

Konusma ve İletisim
-duzgun cumleler kullanarak iletisim kurabilir.
-duydugu hemen herseyi anlar.
-cevre hakkinda daha merakli olur, devamli “neden?”  diye sorar
-basit kurallara uyar.

2 yas civari cok yonlu gelisim tablosu

Fiziksel Gelisim
-agizdaki disler neredeyse tamamlanmistir.
-tuvalet egitimine baslaya bilir yada tamamlamis olabilir.
-etrafta guvenle dolasabilir,merdivenlerden inip cikabilir.

Motor ve Koordinasyon Becerileri
-hareketlerini daha kontrollu yapabilir.
-daha kontrollu bicimde kasikla yemek yiyebilir ve kalem kullanabilir.
-kitabin sayfalarini kendi basina cevirebilir,resimlerini dikkatle inceleyerek kendince birseyler anlatmaya calisabilir.
-insaa oyuncaklarindan bir cok nesneyi ust uste koymayi basarabilir.

Sosyal ve Duygusal Gelisim
-insanlari taklit etmekten hoslanir.
-basit ev islerine yardimci olmaktan zevk duyar.
-daha net bir bicimde iletisim kurabilir, basit talimatlari daha kolaylikla yerine getirebilir.

Konusma ve İletisim
-seyretmekten,izkemekten ve ogrenmekten hoslanir.
-kelime daarcigi oldukca genislemistir. hemen hemen her kelimeyi anlar bazilarini gunluk hayatta kolaylikla kullanmaya baslar.
-cogu zaman bir cok seye karsi paylasimci olmayabilir.
-karsisindakileri guldurmekten buyuk zevk alir
.

12-18 aylik bebekler icin cok yonlu gelisim tablosu

Fiziksel Gelisim
-dis cikarmaya devam eder.
-yardim almadan yuruyebilir ve merdivenleri.tirmanmaya baslayabilir.
-gun icerisinde uyumalari azalir ve gece boyunca uyumaya baslayabilir.
-kasik kullanarak yemek yemegi ogrenmeye baslayabilir.
-el sallayarak ve el cirparak diger insanlarla iletisime gecebilir.

Motor ve Koordinasyon Becerileri
-cizgiler cizmeye baslayabilir ancak kalem kontrolu zayiftir.
-oyuncaklari ve objeleri iterek, tasiyarak hareket ettirmeye baslayabilir.
-istenildiginde iki tahta blogu ust uste koyabilir.
-topu yuvarlayabilir, karsilikli yuvarlamaca yada aldim verdim oynayabilir.

Sosyal ve Duygusal Gelisim
-daha fazla bagimsiz hareket eder ancak sizden ayrildiginda uzulebilir.
-iletisin becerilerini gelistirir ve bir dizi kullanabilmeye baslar.
-kucakta tutulmaktan,ilgiden,masal dinlemekten,sarki soylenmesinden hoslanir ve kendisine nesneler verilerek oynanmasindan,insanlarla etkilesim kurmaktan zevk alir.

Konusma ve İletisim
-kelimeleri bir araya getirmeye baslayabilir.
-verilen talimatlari daha kolay anlamaya ve yerine getirmeye baslar.
-resimlerde ve aynada kendini taniyabilir.
-alkislanmaktan ve seyredilmekten hoslanir.
-oyuncaklariyla tek basina oynayabilir ancak diger cocuklarla da etkilesim saglayabilir.

prof.dr.Haluk Yavuzer’in kitabindan

Cocugunuzun ilk 6 yilinda önemli 20 oyuncak

1-çıngıraklar
tasimasi kolay, yeteri derecede gurultulu, hareketli bolumleri olan,bebeginizin dislemesine olanak saglayan turden cingiraklar secmelisiniz. bunlar bebeginizin ilk ses cikaran oyuncaklaridir ve ilgisini ceker.goz ve el koordinasyonunu gelistirir ve sebep sonuc iliskisini ogrenmeye baslamasini saglar. daha sonra cingiraklar muzikli oyunlarda ritim enstrumani olarak kullanilabilir.
image

2-yumusak (pelus) oyuncaklar
iyi secilmis bir yumusak oyuncak bebeginizin tenine degdiginde onu uyarmaya ve yataginda kendini guvende hissetmesini sagliyabilir. ileride ilk sohbetlerini edebilecegi bir oyun arkadasi olabilir. bu oyuncak iletisim ve dil becerisi gelisimi icinde yararli olabilir
image

3-faaliyet merkezi
bebeginizin 6. ayindan itibaren dikkatini cekmeye baslar ve 18.aya kadar belkide daha fazlada olabilir ilgi devam eder.cocuk uzerindeki dugmeleri cevirir, basar,iter ve ceker. hepsiyle teker teker ilgiyle oynayip kesfeder.
image

4-telefon
6.aydan itibaren oyuncak telefon onem kazanir.onceleri tuslariyla ve kendisiyle ilgilenen cocuk ileride telefonla konusuyor yada dinliyomus gibi yaparak oynamaya baslar. iletisim becerisine katki saglar. daha sonralari evcilik gibi diger gercek yasam taklit oyunlarindada kullanilmaya devam eder.
image

5-ic ice gecebilen kaplar
cocugunuzun bircok beceri gelistirmesini saglar. onlari birbirine vurabilir,ic ice koyabilir, kuleler yapabilir,bir vurusta yikabilir,altlarina birseyler koyup saklayabilir,renklerine gore ayirabilir,sembolik oyunlarda yada kum ve suyla oynarkende kullanabilir.bu amacla cocugunuza bir miktar plastik kap temin edebilirsiniz.
image

6-sekilli kutular
sekilli kutularda basit tek delikli olanlarindan bebeklerde baslayarak iki yas ve uzeri cocuklarda karmasik olanlarini kullanilarak cocuklarda bir tur test araci olmaktadir. bunlar; el becerisini gelistirme, obje-bosuk uydurma,ayirt edebilme yeteneklerini destekler.ayrica cocuga yok olan objenin hala varoldugunu anlatabilmek acisindan yararlidir.
image

7-çekmeli oyuncaklar
dengeli,yeterli ses cikaran,cekildikce degisik sekilde hareket eden oyuncak cocuga buyuk zevk verir.ayrica ipi tutma ve cekme sirasinda parmaklarin cesitli hareketler yapmasinida saglamis olur.
image

8-toplar
emekleyen bebeklerde topu yuvarladikca arkasindan gitmek buyuk zevk verir. yeni yurumeye baslayanlarda onu yuvarlar ve pesinden yakalamaya calisir. daha buyuk.cocuklarda ayaklariyla vurabilecegi atip tutabilecegi organize oyunlardan hoslanir. top oyunlari karsilikli etkilesim, iletisim, sira bekleme gibi sosyal becerilerin gelismesini saglar.
image

9-muzik oyuncaklari
bebekler, kucuk cocuklar muzigi ve muzikli oyuncaklari cok severler. ksilofon ve davul gibi calgilar melodi ve ritim vermenin yaninda vurmali oyuncaklar olarakta kullanilabilir. enstrumanlar dinleme ve taklit etme becerilerini gelistirir, cocugu bellegini kullanmaya zorlar.ayrica sosyal faaliyetler icin isbirligi ve sira bekleme davranislarini destekler.
image

10-kitaplar
herturlu kitap ilgisini ceker. baslangic icin bez ve tahta kitaplar uygundur.daha sonra cepli icinden karton kabartmali resimler cikan daha da sonra karmasik resimli kitaplari ona  okuyabilirsiniz.bu onun sozcuk hazinesinin gelismesi ve iletisim ogrenmesi acisindan onemlidir. oykulu kitaplarda bellegi ve hayal gucunu gelistirir.
image

11-el arabasi,bebek arabasi ve tahta bloklar
cocuk oyuncak arabasinda bebegini gezdirmekten yada oyuncaklarini tasimaktan buyuk keyif alir.ayrica ileride sembolik oyunlarda aksesuar olarak kullanacaktir.
tahta bloklar insaa edebilecegi ilk oyuncaklar.oldugu gibi ince el hareketleri ve el becerisini gelistirmesi acisindan yararlidir.
image

image

12-oturup surebiecegi araba
hareket ozgurlugunu yasadiklari icin cok hoslanirlar 18ayliktan 4 yas ve ustu cocuklar.icin uygundur. denge ve kol bacak beden koordinasyonunu gelistirmekle birlikte nereye gidip ne yapmak istedigini planlamasi acisindan da faydalidir.
image

13-çay takimi
sembolik oyunlar icin ideal bir oyuncaktir.ayrica cocugun hayal gucunu,anlama ve kavrama gucunu dil kullanimini arttirir.
image

14-oyuncak bebek
erkek cocuklarda kiz cocuklarda oyuncak bebeklerle oynamaktan hoslanir. gercek bebek boyutundaki bebege kendi kiyafetlerini giydirmek ozellikle kiz cocuklari icin cok zevklidir.bir oyuncak bebek kendisiyle konusulan yani konusma gelisimini destekleyen, sevgi ve ilgi gosterilen yani cocugun kendi duygularini dile getirme firsati veren, sembolik oyunlarin merkezi olan cok yonlu bir oyuncaktir.
image

15-yap-bozlar
cocugunuzun gorsel koordinasyonunu saglamasina ve sekillerle desenleri tanimasina yardimci olur.problem cozme pratigi yaptirir ve beyinde planlamayi birde koordinasyonu gelistirir.
image

16-sekillendirme malzemeleri
cocugunuza yaratici deneyimler yasatmasi acisindan onemlidir. yaninda sekillendiricileride kullanmayi unutmayin.
image

17- mum boya, kalem ve tebesir
cizim yapmak el goz koordinasyonunu ve cocugun yaraticigilini birde hayal gucunu gelistiren onemli bir etkinliktir.cocugunuzun ayina uygun boya ve cizim malzemelerini belirleyin ve temin edin. resim cizme, cocugunuzun ileride yazi yazmasina temel olusturacaktir.onu sekilleri taklit ederek cizmeye tesvik edin.
image

18-inşa oyuncaklari
bu tip oyuncaklarla cocugunuz iki elini kullanma becerisini saglayacagi gibi,yaraticilik ve problem cozme yetenekleri icinde egzersiz yapmis olacaktir.insa oyuncaklari kolayca bir araya getirilebilir ve ayrilmasi guc olmamalidir.ayrica yaninda kucuk insanlar ciftlik hayvanlari gibi minyaturlerinin olmasi oyunu zevkli kilar.
image

19-uygulamali oyuncaklar
alet takimi,dikis seti,utu takimi gibi gunluk yasamda kullandigimiz esyalari gormek cocugu heyecanlandirir ve onda taklit etme istegi dogurur.bu tip faaliyetler onun parmak ve el kullanimini,iki elin birlikte calisabilmesini ve el-goz koordinasyonunu olumlu yonde etkiler.ayrica bu oyuncaklar konsantrasyonu gelistirerek,problem cozme ve caba harcama icin destekleyici olur.
image

20-minyatur oyuncaklar
bir cok cocuk “gercek yasami taklit” ettikleri oyunlarinda minyatur insan vb. figurleri kullanmaktan cok hoslanir. bu figurler;oyuncak bebekleri,onlarin ev esyalari,ciftlik ve hayvanat bahcesimdeki hayvanlari,itfaiyecileri,kovboylari,doktor ve hemsire gibi bir cok karakteri kapsamaktadir. ancak bu figur oyuncaklar 3 yas alti cocuklar.icin tehlike yaratabileceginden dikkatli secmekte fayda vardir.
image

kaynak. prof.dr.Haluk Yavuzer’in cocugunuzun ilk 6 yili adli kitap (sy 233,…,246)